De Coalitie Vitale Varkenshouderij (CoViVa) heeft maart uitgeroepen tot ‘de maand van de staart’. Een logisch moment om extra aandacht te geven aan langere staarten en aan de gezamenlijke ambitie om in 2030 routinematig niet meer te couperen. In het kader van de CoViVa-campagne ‘Verdien samen die krul!’ en de actie ‘GefeliciStaart’ reikte Vion dit jaar een taart uit aan welzijnscoach Jan Essens.

Langere staarten passen bij retailketens zoals van PLUS om dierenwelzijn beter zichtbaar en aantoonbaar te maken. De staart is bovendien een belangrijke ‘thermometer’ in het hok: je ziet sneller hoe dieren zich voelen en hoe de groepsdynamiek is. Daan Mulders, verantwoordelijk voor het staartenprogramma binnen Vion: “Een lange staart helpt het varken om zich goed te kunnen uiten.”

Kritische punten op orde
Vion werkt nu bijna 1,5 jaar met een pilotgroep, met ook een aantal deelnemers uit de PLUS-varkensvleesketen, van meer dan tien varkensbedrijven (zeugen / gesloten / vleesvarkens). Bij alle deelnemers zijn eerst de kritische punten rondom diergezondheid, klimaat, voer en huisvesting in kaart gebracht. Jan Essens (welzijnscoach en adviseur in de varkenshouderij): “Eerst de risicofactoren in kaart brengen en optimaliseren. De basis moet op orde zijn voordat je start met langere staarten.”

Om ontwikkelingen objectief te volgen, heeft Vion in de slachterij een 3D-camera geïnstalleerd die staartlengtes meet. De deelnemers krijgen ieder kwartaal terugkoppeling. Daan: “Dat geeft ze inzichten, waardoor ze weer verder kunnen optimaliseren.”

Wat is er tot nu toe bereikt?
De meeste bedrijven startten met vijf tomen biggen met lange staarten. Een deel is inmiddels opgeschaald naar 10 tot 15 tomen. Jan: “Zolang het goed gaat in gezondheid en welzijn, kan dit.” Ook de metingen in de slachterij laten zien dat meer dieren een langere staart behouden en dat de staartlengtes toenemen.

Niet aankijken, maar ingrijpen
Langere staarten vragen om strakker kijken, sneller kiezen en direct handelen. Daan: “Het vraagt meer van je als varkenshouder. Bijvoorbeeld langer bij ieder hok controleren. Jan: “Neem de tijd om signalen van de biggen en vleesvarkens te herkennen. Wees alert op een staart naar beneden of afstervende staartpunten. Zie je schade of herken je een dader? Niet aankijken, maar ingrijpen: zo nodig dieren scheiden en direct rust brengen. Hoe eerder dat je onrust of verwondingen signaleert, hoe sneller je ook kunt ingrijpen. Door extra hokverrijking aan te bieden, kun je vaak voorkomen dat het erger wordt.”

Extra aandachtspunt: staartnecrose
In de pilots kwam staartnecrose regelmatig naar voren: niet altijd is er een bijter, maar kan het staartpuntje van binnenuit afsterven door ontstekingsreacties, bijvoorbeeld als gevolg van (myco)toxinen in het voer. De welzijnscoach adviseert daarom nadrukkelijk breed te kijken. “Neem in ieder geval het voermanagement (voerkwaliteit, eiwitbron, aantal vreet- en drinkplaatsen etc.) mee in de aanpak naast klimaat, gezondheid, hokuitvoering en hokverrijking.”

Kleine stappen vooruit
Maart kent vaak grote temperatuurschommelingen, een bekende stressfactor bij biggen. Juist daarom is dit de maand om scherp te zijn: klein beginnen, serieus nemen, goed monitoren en verantwoord opschalen.

GefeliciStaart voor Jan Essens
In het kader van de CoViVa-campagne ‘Verdien samen die krul!’ en de actie ‘GefeliciStaart’ reikte Vion dit jaar een taart uit aan welzijnscoach Jan Essens, als waardering voor zijn inzet bij het begeleiden van varkenshouders richting het verantwoord houden van varkens met een krulstaart.