De komende jaren worden de criteria voor het 1 ster Beter Leven-keurmerk (BLk) aangescherpt. De speerpunten zijn lange staarten, met een overgangsperiode tot 2030, en vrijloopkraamhokken, met een overgangsperiode tot 2035. Rosan de Groot, beleidsmedewerker bij de Dierenbescherming, vertelt over het doel van deze criteria en de impact ervan op varkenshouders in het Beter voor Natuur & Boer-programma.

“Zoals altijd bij aanpassingen van de BLk-criteria kijken we ook nu naar wat het belangrijkst is voor dierenwelzijn én wat haalbaar is in de praktijk. Om echt stappen te zetten, moet dat in balans zijn”, zegt Rosan.

Die insteek is terug te zien in de wijzigingen die bijdragen aan het verantwoord stoppen met het couperen van staarten. “Om dit in de praktijk werkbaar te maken, zetten we in op preventie. Denk aan verplichte stalklimaatmonitoring uiterlijk in 2028 en vluchtmogelijkheden in grotere groepen richting 2030. Daarmee bieden we varkenshouders de randvoorwaarden om deze overgang zo soepel mogelijk te laten verlopen.”

Daarbij blijft ook de praktijk in beeld. “Neem de vreetbreedte van voerbakken”, zegt Rosan. “Onderzoek toont aan dat 35 cm per dier beter is dan 30 cm. Tegelijk weten we dat veel bedrijven onlangs hebben geïnvesteerd in nieuwe voerbakken. We houden vast aan 35 cm per dier, maar verruimen de overgangstermijn. Zo sluiten we aan bij het natuurlijke investeringsritme.”

Vrijloopkraamhokken
“Ook bij de criteria voor vrijloopkraamhokken hebben we gekeken hoe we de ondernemersvrijheid kunnen behouden binnen de technische randvoorwaarden”, vervolgt Rosan. “Kan de zeug goed draaien? Hoe ziet het biggennest eruit?” Ze benadrukt dat de huidige vergunningverlening de overstap naar vrijloopkraamhokken soms belemmert. “Met een toetsingsmoment in 2030 houden we de vinger aan de pols. Zo kunnen we beoordelen of de vergunningverlening voldoende op gang komt of dat de doelen moeten worden bijgesteld.”

Overgang blijft behapbaar
Toch adviseert Rosan varkenshouders om niet af te wachten. “De stap naar vrijloopkraamhokken is een grote omslag. Oriënteer je, experimenteer en leer van bestaande systemen. Zo blijft de overgang behapbaar.”

Voor bedrijven die al in vrijloopkraamhokken hebben geïnvesteerd, geldt een uitzondering. Rosan: “Omdat de criteria nieuw zijn, voldoen die hokken soms niet exact aan de eisen. Ze zijn bijvoorbeeld 7 m² in plaats van 7,5 m². Die koplopers willen we absoluut niet afstraffen. Zij krijgen tot 2050 de tijd om aan de nieuwe criteria te voldoen.”

Innovatievermogen van de sector
Naast de genoemde speerpunten noemt Rosan ook de nieuwe brandveiligheidscriteria en cursussen over mens-dierinteractie als belangrijke onderdelen van het aangescherpte BLk. Ze begrijpt dat er veel op varkenshouders afkomt, maar blijft positief. “Ik heb vertrouwen in het innovatievermogen van de sector om dit goed te laten verlopen.”